Riskli yapı tespiti ve 15 günlük itiraz süreci

Resmî riskli yapı tespiti, belediyeden alınan hızlı tarama sonucu veya özel bir mühendisin ön değerlendirmesiyle aynı şey değildir. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki süreci yalnızca yetkili kurumlar ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca lisanslandırılmış kuruluşlar yürütür.

Riskli yapı tespitini kim başlatabilir?

Kentsel Dönüşüm Başkanlığının güncel açıklamasına göre maliklerden biri veya kanuni temsilcisi, masrafı kendisine ait olmak üzere lisanslı kurum veya kuruluşa başvurabilir. Tüm maliklerin birlikte başvurması şart değildir.

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmazlarda yapı maliki; arsa paylı tapularda ise fiilen bulunan yapının sahibi olan arsa payı sahibi başvurur. Yapının başkasına ait olduğu tapu kütüğünde belirtilmişse lehine şerh bulunan tarafın durumu ayrıca değerlendirilir.

Lisans kontrolü neden ilk adım olmalı?

Tespit raporunu hazırlayan kuruluşun işlem tarihinde yetkili olması gerekir. Güncel liste Kentsel Dönüşüm Başkanlığının internet sitesinde yayımlanır. Teklif alınırken yalnızca fiyatı değil; lisans durumunu, mühendis kadrosunu, saha ve laboratuvar planını ve rapor teslim kapsamını kontrol edin.

Rapor hazırlandıktan sonra ne olur?

Lisanslı kuruluş raporu ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki devri varsa belediyeye iletir. İdare raporu şekil ve esas yönünden inceler; eksik veya yanlışlık varsa düzeltme için kuruluşuna iade eder. Uygun bulunan tespit, tapu kaydının beyanlar hanesine “riskli yapı” belirtmesi konulması için tapu müdürlüğüne bildirilir.

Tespit bilgilerini içeren tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve ilgili muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Kanuna göre muhtarlık ilanının son günü tebliğ yapılmış sayılır. Bu nedenle maliklerin e-Devlet bildirimlerini ve muhtarlık ilanlarını düzenli takip etmesi gerekir.

15 günlük itiraz süresi ne zaman başlar?

Malik veya kanuni temsilcisi, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gün içinde yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne — yetki devri varsa ilgili idareye — dilekçeyle itiraz edebilir.

İtiraz, üniversitelerden dört üye ile Başkanlık teşkilatından üç teknik personelin yer aldığı yedi kişilik teknik heyet tarafından incelenir. Heyet yalnızca dilekçedeki cümlelerle sınırlı kalmadan raporu teknik yönden bütün unsurlarıyla değerlendirebilir ve yapının riskli veya risksiz olduğuna ilişkin nihai karar verir.

İtiraz, “binamız sağlam görünüyor” beyanı değil; rapordaki teknik verilerin ve yöntemin somut gerekçelerle yeniden incelenmesi talebidir.

Kesinleşmeden sonra tahliye ve yıkım nasıl ilerler?

Riskli olduğu kesinleşen yapı için tahliye ve yıktırma işlemleri başlar. 6306 sayılı Kanunun güncel metni, maliklere yapıyı yıktırmaları için 90 günden fazla olmamak üzere süre verileceğini düzenler.

Süre içinde maliklerce yıkım yapılmazsa tahliye ve yıkım işlemleri idare tarafından yürütülebilir; masraflar hisseleri oranında maliklerden tahsil edilebilir. Güçlendirme seçeneği düşünülecekse bunun teknik olarak mümkün olması, mevzuata göre hazırlanmış güçlendirme projesi ve gerekli izin süreçlerinin tamamlanması gerekir.

Tespit öncesinde hangi hazırlıklar yapılmalı?

Riskli yapı tespiti geri dönüşü sınırlı, süreleri başlatan resmî bir işlemdir. Bu nedenle başvurudan önce dönüşümün teknik ve mali çerçevesini mümkün olduğunca görmek yararlıdır:

1. Güncel tapu ve arsa payı listesini çıkarın.
2. Belediye arşivinden ruhsat, onaylı proje ve mevcut imar durumunu araştırın.
3. Yeni yapının yaklaşık alan ve bağımsız bölüm senaryosunu çalışın.
4. Maliklerin finansman kapasitesini ve kamu desteklerini değerlendirin.
5. Tespit, karar, sözleşme ve tahliye aşamaları için bir iletişim takvimi oluşturun.

Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki veya statik mühendislik görüşü değildir. Süre ve işlem koşullarını dosyanız için ilgili müdürlükten teyit edin.